Archiwa kategorii: Aktualności

Przyszedł góral do górali, rzecz o ks. Janie Sczechowiczu

 

Ks. Sczechowicz jest niewątpliwie jedną z najważniejszych postaci związanych z historią Orawy. Z powodu ubogiego materiału źródłowego, niewiele wiemy o nim samym, ale kwerenda trwa, wynikami podzielimy się na pewno!

Jan Sczechowicz, syn Andrzeja urodził się w Ratułowie w 1612 roku.  Trudno powiedzieć jak brzmiało jego nazwisko, istnieje kilka wersji: zlatynizowana – Joannes Andreae Sczechouiensis, jak w pierwszym wpisie na UJ, Sczechowic, Sczęchowicz i Sczechowicz w kolejnych, Schechowitz jak w akcie nobilitacyjnym albo Scechowicz jak w testamencie. Z pisownią zastosowaną na płycie nagrobnej nigdzie się nie spotkałam.
Pochodził z drugiego pokolenia osadników Ratułowa, jego rodzice sprowadzili się tam wraz z pierwszą falą osadniczą. Szkołę parafialną ukończył najprawdopodobniej w Nowym Targu, a potem w 1633 roku rozpoczął naukę na Akademii Jagiellońskiej, być może ją przerwał ponieważ kolejny wpis nastąpił w 1639. W 1641 roku był już bakalarzem sztuk wyzwolonych (nauki humanistyczne), a w 1644 ich magistrem i kapłanem. Dwukrotnie: od 1640 do 1642 i od 1645 do 1647 nauczał gramatyki w słynnych Szkołach Nowodworskich. Od 1647 roku wyprawiał się z misjami katolickimi na Orawę, zatrzymując się w tym rejonie jedynej wtedy wsi wyjętej spod władzy luterańskich Thurzonów – Czimhowej. Przemieszczał się po Górnej Orawie, wspominają o nim księgi parafialne w Twardoszynie, Habówce, Niżnej,Namiestowie, Trzcianie, Rabczyc… Po raz pierwszy jako proboszcz występuje w 1649 r. w Niedzicy, parafii o wielowiekowej tradycji, gdzie przejął kościół od protestantów i rozpoczął działalność rekatolizacyjną. Spotkał się tam z przychylnością panów gruntowych i wiernych, którzy przez blisko sto lat byli pozbawieni katolickiej posługi duszpasterskiej. Inaczej było na tej części Orawy. Kościół w Twardoszynie został katolikom odebrany a tutaj nie było wcześniej  parafii katolickiej, nieliczni misjonarze odprawiali nabożeństwa potajemnie. Do połowy XVII wieku, zanim przybył ksiądz Sczechowicz, działały trzy zbory: w Jabłonce, Podwilku i Lipnicy Wielkiej, a mieszkańcy zmuszani byli prawem do uczestnictwa w nabożeństwach oraz utrzymania pastorów i zborów. W roku 1650 został nominowany wicearchidiakonem powszechności katolików orawskich. Ten tytuł dał szerokie uprawnienia, ale również wielką odpowiedzialność. Około 1650 roku ks. Sczechowicz nabył grunt pod budowę kościoła w Orawce i rozpoczął organizowanie prac. Przyjmuje się, że w 1651 r. odprawiono pierwszą mszę w kruchcie pod wieżą, w której wisiał dzwon darowany przez  cesarza Ferdynanda III Habsburga. W tym samym 1651 r. na Orawkę, na księdza i kupców napadł słynny zbójnik Maciej Klinowski. Księdzu nic się nie stało, gdyż już wtedy chronił go glejt cesarski, w 1654 zresztą potwierdzony wzięciem osoby księdza i jego dzieła pod osobistą opiekę cesarza.  W tym samym roku ufundował borkarnę, czyli stypendium dla młodzieży męskiej, chcącej studiować teologię  na Akademii Krakowskiej. Dnia 20 lipca 1655 roku wicearchidiakon Sczechowicz wraz z rodzeństwem został nobilitowany przez tego cesarza za zasługi w dziele kontrreformacyjnym. W 1656 roku otrzymał kolejne uprawnienia, mógł nie tylko poświęcać sprzęty kościelne i cmentarze, ale też nominować licencjatów (osoby świeckie wyznaczone do prowadzenia niektórych nabożeństw, udzielania określonych sakramentów). Prawdopodobnie wówczas ukończona została budowa kościoła w Orawce, a dwa lata później w Rabczycach i Czimhowej. W Orawce oprócz kościoła wybudowano mansjonarię, czyli dom wikarych, domy dla służby kościelnej, plebanię, przytułek i wreszcie pierwszą szkołę. Pamiętajmy, że budowniczy pierwszej szkoły na tych ziemiach 3 września 2018 r. został patronem współczesnej, nowoczesnej Szkoły Podstawowej w Orawce. Jakie to symboliczne! Ostatni znany dokument związany z ks. Sczechowiczem datowany jest na 1 kwietnia 1659. Jest to jego testament, zarejestrowany już po śmierci. Dowiadujemy się z niego o dyspozycji majątkiem osobistym. Skromnym, gdyż miał wielu dłużników, a wciąż pamiętał o ubogich studentach. Zmarł 25 maja 1659 roku. Pochowany został w kościele, a płyta przykrywająca jego szczątki służy ludziom tak jak on za swojego krótkiego, ale jakże altruistycznego życia.

Dlaczego ostatecznie opuścił w 1652 roku Niedzicę i przyszedł z misjami katolickimi na Orawę? Może został wybrany przez arcybiskupstwo w Ostrzyhomiu po udanej akcji rekatolizacyjnej na Spiszu, może dla wzniosłej idei kapłańskiej, a może dlatego, że umiał trafić do serc tych prostych ludzi, którzy trwali przecież w wierze przodków, nie wszyscy katolickich, mieli swoje pasterskie przesądy i powszechny synkretyzm religijny… Jedno jest pewne: rozumiał pod każdym względem tych XVII wiecznych Orawiaków, mówili podobną gwarą, zmagali się z tą porośniętą lasem, skalistą, nieurodzajną ziemią i ostrym klimatem, zupełnie jak jego rodzice… Więc przyszedł góral do górali i od tego czasu już nic nie było takie samo.

Opr. Lucyna Borczuch

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Quest wokół „orawskiego Wawelu”

Questing to popularna gra terenowa, polegająca na przejściu trasy opisanej zagadkami. W ten sposób uczestnik poznaje ciekawe miejsca i mało znane fakty historyczne.

„Wokół orawskiego Wawelu” to tytuł questu, który dotyczy otoczenia kościoła w Orawce. Określenie „orawski Wawel” funkcjonuje od blisko stu lat, a  przypisuje się je księdzu Marcinowi Jabłońskiemu. Bez wątpienia najstarszy i najpiękniejszy kościół polskiej części Orawy kojarzy się z Wawelem poprzez figuralną polichromię, przywodzącą na myśl arrasy i pozornie kasetonowy strop. Czytaj dalej

Plebiscyt MIK 20-na-XX

Kościół w Orawce został zakwalifikowany do udziału w urodzinowym plebiscycie 20 na XX Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego.

Na stronie http://dnidziedzictwa.pl/tag/20-na-XX/ Małopolski Instytut Kultury prezentuje 50
zabytków, które do tej pory można było
zwiedzić podczas Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Spośród nich do 7 maja 2018 wybierzemy, poprzez głosowanie 20 najciekawszych.
Na zwycięzców plebiscytu i uczestników głosowania czekają nagrody.
Zachęcamy do głosowania!
Dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do popularyzacji obiektu. Dzięki Państwa głosom zakwalifikowaliśmy się do grona czterech najciekawszych z 250!

Instalacja Wielkanocna 2018 w Poznaniu

www.Galeria U Jezuitów

Zaproszenie od oo. Jezuitów

Zapraszam w tych dniach, od Wielkiej Środy (28.03) do drugiej Niedzieli Wielkanocnej (8.04) do kościoła oo. Jezuitów w Poznaniu (Szewska 18) aby stanąć przed kurtyną Wielkiego Tygodnia / Instalacją Wielkanocną autorstwa Wojciecha Hildebrandta, składającą się z 27 wielkoformatowych fotografii przydrożnych i nagrobnych krzyży, wprawiających w zadumę nad sensem życia i przemijania.

Kościół otwarty jest codziennie w godz. 9:00 – 19:00.

Wydarzenie pod patronatem Galerii U Jezuitów oraz Okręgu Poznańskiego ZPAP.
o. Jacek Wróbel SJ
Więcej o instalacji na stronie Galerii U Jezuitów

Kurtyny wielkopostne w 2018

kurtyna Matka Boża Siedmiobolesna, fot. Ł.Sowiński

W 2018 roku kurtyny wielkopostne eksponowane będą

od 17 do 25 marca.

Godziny mszy świętych podane są na stronie parafii w Orawce.

Biuro przewodnika czynne

w soboty 17 i 24.03 od 10.00 do 17.00

w niedziele 18.03 od 11.40 do 16.00.

W pozostałym czasie na zwykłych zasadach (wcześniejsze zgłoszenie grup min. 15 osób)

 

Zasłony wielkopostne – od kiedy i dlaczego

https://www.focus.de/regional/hessen/fulda-fastentuch-von-sieger-koeder-in-der-stadtpfarrkirche_id_8465378.html

Trudno jednoznacznie powiedzieć skąd wzięła się idea stosowania kurtyn (opon) wielkopostnych, ale wiele wskazuje na nawiązanie do zasłon w świątyni jerozolimskiej. Jak wiemy z Księgi Wyjścia 26,31 i dalsze wersy, jedna z nich została sporządzona do osłonięcia Arki Przymierza znajdującej się w Świętym Namiocie, jeszcze za czasów Mojżesza i z nią powędrowała później do świątyni Salomona. Po utracie Arki zasłona pozostała w świątyni, interpretowana jako oddzielenie Najświętszego od człowieka. W chwili śmierci Jezusa zasłona ta rozdarła się na dwoje i tym samym przegroda przestała istnieć. Czytaj dalej

Nowe oblicze tradycyjnej kurtyny

zasłona wielkopostna, Paweł Napierała,Poznań 2017, zdj. W.Hildebrandt

Przeżywanie Wielkiego Postu kojarzy się zwykle z nabożeństwami Drogi Krzyżowej, Gorzkich Żali i Triduum Paschalnego. Od wieków organizowane są też misteria, koncerty  a obecnie nawet festiwale muzyki pasyjnej, choćby słynne Misteria Paschalia. Są też instalacje artystyczne i na szczęście są też archaiczne kurtyny. To wszystko ma służyć pogłębieniu przeżycia tego czasu, przygotować się do najważniejszego święta chrześcijańskiego. Czytaj dalej

Orawskie miechy wzorem dla olkuskich

miech prawy i schodki na chór muzyczny

Uznawane przez wiele lat za najstarsze w Polsce, organy Hansa Hummla i Jerzego Nitrowskiego w Olkuszu poddawane są obecnie gruntownej renowacji. Trwający trzeci rok projekt zakończy się jesienią tego roku. Uwzględniono również rekonstrukcję miechów, a posłużyły do niej właśnie te z Orawki. Czytaj dalej