Archiwum kategorii: historia obiektu

“Piszę do Waszej Wysokości jak prawy Węgier do prawego Węgra” – abp Jerzy Lippay

Pałac Prymasowski Esztergom

`“Piszę do Waszej Wysokości jak prawy Węgier do prawego Węgra” to początek jednego z wielu listów, które napisał prymas Węgier Jerzy Lippay do cesarza Ferdynanda III Habsburga, zatroskany sprawami państwa i Kościoła w czasie tureckiej okupacji i zalewu protestantyzmu. W tym niełatwym czasie stanął właśnie kościół w Orawce. Wybudowany został na prywatnej ziemi luteran ze środków własnych księdza budowniczego Jana Sczechowicza i ofiar wiernych, jak czytamy w opracowaniach. Te środki własne częściowo pochodziły z arcybiskupstwa w Ostrzyhomiu, kiedy prymasem był Jerzy Lippay a budowa mogła się rozpocząć tylko za zgodą i wsparciem Ferdynanda III. Dlatego na ścianie tęczowej widnieją herby jednego i drugiego protektora. Czytaj dalej

Ksiądz Jan Sczechowicz w dokumentach Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego

godło UJ w Orawce, fot. J.Kumański

godło UJ w Orawce, fot. J.Kumański

W kościele p.w. św. Jana Chrzciciela w Orawce nad wejściem do zakrystii, w lewym dolnym rogu najistotniejszego malowidła naściennego pt. “Chrzest Jezusa w Jordanie” znajduje się godło najstarszej polskiej uczelni – Uniwersytetu Jagiellońskiego. Sporo osób wie, że ma to związek z osobą pochowanego pod posadzką księdza, budowniczego kościoła. Czytaj dalej

Geneza parafii i kościoła w Orawce

Chcąc zrozumieć doniosłość wydarzeń z połowy XVII w., jakimi były: założenie katolickiej parafii i budowa kościoła w Orawce, trzeba poznać ich kontekst. Najbardziej pomocne w tym temacie są publikacje Henryka Rucińskiego i Tadeusza M. Trajdosa, które poniżej obszernie cytuję.

Kiedy w 1556 roku Franciszek Thurzo przejął Zamek Orawski i jego ziemie, rozpoczęła się szeroko zakrojona i szybko postępująca kolonizacja. Teren ten, do tej pory, był tylko okresowo zasiedlony i to głównie w części południowej i środkowej, północne jego części były do połowy XVI w. pokryte prastarą puszczą, co też praktycznie uniemożliwiało zakładanie stałych osad.  Mimo, iż trudne warunki nie zachęcały do osiedlania się, także i te ziemie z czasem zagospodarowano. Od połowy XV w. zaczęli napływać wołosi. Czytaj dalej

24 czerwca – odpust w Orawce

narodzenie i obrzezanie św. Jana, zdj. M.Smondek

narodzenie i obrzezanie św. Jana, zdj. M.Smondek

Odpust to wielkie wydarzenie w życiu każdej wspólnoty parafialnej. W Orawce przeżywamy dwa odpusty, jeden w dzień urodzin św. Jana Chrzciciela, a drugi w dniu wspomnienia Matki Boskiej Bolesnej. Zwróćmy uwagę, że w kościele katolickim wspomina się tylko dzień narodzin Maryi Panny, Jezusa i właśnie św. Jana.

Na odpusty w święto tytulacyjne św. Jana Chrzciciela (24 czerwca), a później – od r. 1715 – i święto dedykacyjne (następna niedziela) przybywali liczni pielgrzymi nie tylko z samej parafii, ale z całej Górnej Orawy. (…) Odpusty wieczyste na święto patrona parafialnego przyznał kościołowi w Orawce papież Pius VI w roku 1784.

Tadeusz Trajdos, Kościół w Orawce, 1999,

źródło:  Visitatio Canonica Ecclesiae et Parochiae Oravkensis die 12 Junii 1833 bp Joseph Belik

Odpust czerwcowy parafianie obchodzą bardzo uroczyście, wielu z nich wkłada tradycyjne lub stylizowane stroje ludowe. Wyjątkowość dnia podkreśla tradycyjna procesja z chorągwiami, feretronami i poduszkami, dziećmi sypiącymi kwiaty. Dodać należy, że w czerwcu w ołtarzu głównym wystawiony jest obraz przedstawiający wyobrażenie św. Jana Chrzciciela.

W ten dzień śpiewa się w kościele pieśń ułożoną przez proboszcza (1975-1977)  księdza Stanisława Górnego do melodii Feliksa Nowowiejskiego dla pieśni „Polski Królowo Opiekunko Sławna”. Ksiądz Górny wydrukował tekst i rozdał kopie wiernym. Słowa i informacje o pieśni publikuję dzięki uprzejmości Pana organisty Grzegorza Bosaka.

Oto jej tekst:

 1.O Ty coś Zbawcy przygotował drogę,

do zmiany życia wzywał lud.

Tyś z Jego przyjścia pierwszy się radował,

gdy Chrystusa na świat  zesłał Bóg.

 

Ref. Janie Chrzcicielu święty patronie,

Uproś u Boga łaski nam.

Prawdy i wiary mężne wyznawanie,

Bądź przewodnikiem do Niebios bram.

2.Za prawdę bożą oddajesz swe życie,

Świadectwo Twoje zna każdy z nas.

Wielki w Kościele i przesławny w świecie,

Bądź naszym wzorem na każdy czas.

opr. Lucyna Borczuch

Kościół w XIX i XX wieku – grafika i zdjęcia

grafika W.Myszkowski, ok. 1894

grafika W.Myszkowski, ok. 1894

Zdj. Balogh Rudolf, 1913

Balogh Rudolf, 1913

zdjęcia wnętrza z fotopolska.eu