250 lat temu parafia w Orawce, dotychczas podlegająca bezpośrednio prymasowi Węgier, została włączona do nowo utworzonej diecezji spiskiej. Za zgodą biskupa ostrzyhomskiego Józefa Batthyanyego podział rozległej Archidiecezji Prymasowskiej rozpoczął się 1 stycznia 1776 r. Dokonała tego Maria Teresa, a po fakcie poinformowała papieża Piusa VI, który 13 marca 1776 r. wydał stosowną bullę.
Podział nastąpił z uwagi na ogromne dysproporcje pod względem terenu i liczby ludności w dotychczasowym porządku. Diecezję Spiską objął biskup Karol Salbeck, jej siedziba znajduje się do dziś w Spiskim Podgrodziu.
W 1777 parafię w Orawce objął były jezuita ksiądz Andrzej Petrowicz. Z czasów jego posługi zachowała się sporo dokumentów w archiwum diecezji spiskiej. W 1778 odbyła się wizytacja według zasad biskupa Salbecka, protokół został podpisany przez czteroosobową komisję z prefektem Emerykiem Turcznayi na czele. Z dokumentu Conscriptiones proventum Parochialium et Ludi-Rectorum 1778 (Spb do 1787, 451-521, dok. 476) wynika, że parafia była założona w 1664 roku, zamieszkuje ją 380 dusz, wszyscy są katolikami, nie ma nobilitowanych, ale mieszkają ludzie wolni. Kościół opisano tam jako zbudowany z drewna w 1664, za zgodą pana gruntowego, za ołtarzem głównym ma murowaną kaplicę i wieżę. Plebania została zbudowana około 1754 roku. Parafia posiada trzy filie, w Jabłonce gdzie mieszka 1416 katolików i 9 luteran, w Piekielniku 526 katolików i w Zubrzycy Dolnej 436 katolików. Szkoła znajduje się tylko w Orawce, ale w każdej filii jest nauczyciel.
Dalsze zmiany nastąpiły w 1787 r., kiedy na polecenie Józefa II wprowadzono tzw. „regulatio parochiarum”, co oznaczało dla Orawy zakładanie nowych parafii i reorganizację filii. Podstawą do tworzenia nowych parafii była tabela służąca do sporządzenia mapy geograficznej diecezji spiskiej, w której uwzględniano nazwę, status kościelny: mater, fila: status administracyjny: wieś, miasto; klasyfikacja terenu: górzysty, uprawny, która rzeka przepływa, itd. (Spb do 1787, karton 801-820, dok. 815). Państwo zreorganizowało sieć parafii, aby zapewnić wiernym łatwiejszy dostęp do duszpasterstwa.
Reformy w Kościele katolickim w monarchii habsburskiej w drugiej połowie XVIII w. miały przede wszystkim podporządkować życie kościelne państwu i uczynić je bardziej „użytecznym społecznie”. Władcy dążyli do ograniczenia wpływu papieża i kurii rzymskiej na życie religijne w monarchii, zatem decyzje kościelne wymagały zgody państwa, które kontrolowało administrację kościelną, seminaria i obsadzanie stanowisk. Reformatorzy kierowali się ideami oświecenia, a religia miała służyć moralnemu wychowaniu społeczeństwa, miała być bardziej zrozumiała i praktyczna, więc ograniczała praktyki uznawane za przesadne lub „nieracjonalne” np. nadmiar procesji, bractw czy pielgrzymek. Państwo reorganizowało sieć parafii i diecezji, aby zapewnić wiernym łatwiejszy dostęp do duszpasterstwa.
Józef II zamknął wiele klasztorów kontemplacyjnych (zwłaszcza zakonów klauzurowych), które – w jego ocenie – nie przynosiły bezpośredniej korzyści społeczeństwu a ich majątek przeznaczano na fundusz religijny, z którego finansowano parafie, szkoły i działalność charytatywną. Wprowadzono regulację praktyk poprzez zmniejszenie liczby świąt i skrócenie czasu trwania nabożeństw, zlikwidowano niektóre procesje i formy kultu uznane za przesadne. Reformy sprzyjały uproszczeniu wystroju kościołów i ograniczeniu elementów uznanych za nadmiarowe. Z tego powodu w wielu miejscach zmniejszano liczbę ołtarzy bocznych, ograniczano dekoracje i przedstawienia pasyjne i redukowano widowiskowe nabożeństwa. Wtedy zrezygnowano ze stosowania zasłon wielkopostnych i grobu Bożego oraz tradycyjnej szopki z okazji Bożego Narodzenia. W wielu parafiach jednakże zachowano te dekoracje i powrócono do zwyczajów po śmierci Józefa II. Prawdopodobnie na fali powrotu do zasłaniania ołtarzy w Wielkim Poście, zamówiono dla kościoła w Orawce trzy nowe zasłony wielkopostne.
Opr. Lucyna Borczuch