W ostatnim tygodniu lutego br. ukazała się książka o zasłonach wielkopostnych w kościele w Orawce. Składa się z czterech części. W pierwszej, Na pograniczu kultur i wyzwań. Fenomen kościoła p.w. św. Jana Chrzciciela w Orawce prof. Ewa Kocój przedstawiła temat świątyni w przestrzeni kulturowej, na przykładzie wymienionego kościoła. W drugiej Zasłony w liturgii kościelnej – źródła i funkcje zwyczaju badaczka umieściła tkaninę obrzędową na tle sztuki sakralnej w kościele wschodnim i zachodnim. Trzecia część Kurtyny w tradycji kościoła katolickiego dotyczy już tylko opon wielkopostnych, ze szczególnym uwzględnieniem 17 zachowanych i znanych obecnie tkanin tego typu, znajdujących się w Polsce. Jej autorką jest Lucyna Borczuch, która od lat prowadzi kwerendę w tej sprawie. Czwartą część Zasłony wielkopostne w kościele św. Jana Chrzciciela w Orawce – opis, ikonografia i treści ideowe napisała Maria Borczuch-Białkowska. Z tego rozdziału Czytelnik dowie się na co, tak naprawdę patrzy. Czytaj dalej
Archiwum kategorii: Opisy
ks. kanonik Mateusz Varzely
Przy kościele w Orawce pochowanych jest czterech proboszczów, dwóch z nich żyło i pracowało w XIX wieku, dwóch kolejnych już w XX. Wszyscy czterej to postacie niezwykle zasłużone dla tej parafii i regionu.
Przyjrzyjmy się postaci księdza Mateusza Varzely, który swoją posługę pełnił tu aż 41 lat. Jego nagrobek zwraca uwagę, ponieważ jest z białego marmuru, ma węgierską inskrypcję i obwieszony jest zwykle węgierskimi wstążeczkami. Odwiedzający kościół Węgrzy uważają go za rodaka. W pewnym sensie nim był, ale czasy i granice już się zmieniły, a on urodził się w nieodległym Podwilku. Czytaj dalej
Na czym grają w orawczańskim niebie?
Wiemy, że kościół w Orawce jest fascynujący 🙂 ale kiedy przyglądamy się szczegółom, dopiero odkrywamy ciekawe rzeczy. Tak jest np. ze strojami, diabłami czy instrumentami. Tym ostatnim przyjrzały się dr Julia Gołębiowska, muzykolog, pedagog Akademii Muzycznej w Poznaniu oraz prof. Alina Mądry z Instytutu Muzykologii UAM, pracownik Muzeum Instrumentów Muzycznych w Poznaniu, specjalistka w dziedzinie muzyki dawnej. Czytaj dalej
Orawskie miechy wzorem dla olkuskich
miech prawy i schodki na chór muzyczny
Uznawane przez wiele lat za najstarsze w Polsce, organy Hansa Hummla i Jerzego Nitrowskiego w Olkuszu poddawane są obecnie gruntownej renowacji. Trwający trzeci rok projekt zakończy się jesienią tego roku. Uwzględniono również rekonstrukcję miechów, a posłużyły do niej właśnie te z Orawki. Czytaj dalej
Balustrada chóru
O ile zdrowie pozwala (i obsługa), zwiedzając kościoły bardzo często wychodzimy na chór. W tym obiekcie robimy to dla imponującej perspektywy, dla przyjrzenia się z bliska ścianie zachodniej, dla spojrzenia w oczy świętym i w końcu by zadać nieśmiertelne pytanie: jak się wchodzi do pierwszej ławki za balustradą? W Orawce warto przyjrzeć się tej balustradzie, zwłaszcza fragmentowi przy organach. Czytaj dalej
“Piszę do Waszej Wysokości jak prawy Węgier do prawego Węgra” – abp Jerzy Lippay
Pałac Prymasowski Esztergom
`“Piszę do Waszej Wysokości jak prawy Węgier do prawego Węgra” to początek jednego z wielu listów, które napisał prymas Węgier Jerzy Lippay do cesarza Ferdynanda III Habsburga, zatroskany sprawami państwa i Kościoła w czasie tureckiej okupacji i zalewu protestantyzmu. W tym niełatwym czasie stanął właśnie kościół w Orawce. Wybudowany został na prywatnej ziemi luteran ze środków własnych księdza budowniczego Jana Sczechowicza i ofiar wiernych, jak czytamy w opracowaniach. Te środki własne częściowo pochodziły z arcybiskupstwa w Ostrzyhomiu, kiedy prymasem był Jerzy Lippay a budowa mogła się rozpocząć tylko za zgodą i wsparciem Ferdynanda III. Dlatego na ścianie tęczowej widnieją herby jednego i drugiego protektora. Czytaj dalej
Ksiądz Jan Sczechowicz w dokumentach Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego
godło UJ w Orawce, fot. J.Kumański
W kościele p.w. św. Jana Chrzciciela w Orawce nad wejściem do zakrystii, w lewym dolnym rogu najistotniejszego malowidła naściennego pt. “Chrzest Jezusa w Jordanie” znajduje się godło najstarszej polskiej uczelni – Uniwersytetu Jagiellońskiego. Sporo osób wie, że ma to związek z osobą pochowanego pod posadzką księdza, budowniczego kościoła. Czytaj dalej
Miechy organów w Orawce
miech lewy
Organy w Orawce budzą podziw z wielu względów. Zaskakują oryginalnym usytuowaniem, pięknym dźwiękiem i wyglądem oraz stanem zachowania. Ostatnio dowiedzieliśmy się, że są unikatowe z jeszcze jednego względu. Są to dwa oryginalne miechy, i to jedyne zachowane w Polsce południowej (na południe od Łodzi 🙂 ) XVII-wieczne wielofałdowe miechy klinowe. W sumie wiemy, że są, ale z dołu ich nie widać, rzadko kto o nie pyta… Jakby mniej ważne. I oto niespodzianka!
Tablica przy grobie lotników
24 lipca 2015 zamontowano obok grobu lotników tablicę informacyjną. Prócz sylwetki samolotu Karaś, znalazła się na niej informacja o zdarzeniu w czterech językach. Gratuluję pomysłu autorowi, wykonawcy i sponsorowi w jednej osobie – panu Patrykowi Sięce z Nowego Targu.
Nieznane szczegóły zasłony
zdj. Ł.Sowiński
Uznanie opony wielkopostnej z 1676 roku za jedną z ośmiu typu Arma Christi na świecie spowodowało szerokie zainteresowanie zwiedzających. Z uwagi na szczegółowe pytanie ekspertów, zaistniała też konieczność dokładnego przyjrzenia się orawczańskim zasłonom i wykonania dokumentacji fotograficznej. Czytaj dalej